Hangi Davalar İstinaf’a Gitmez? Bir İzmirli Genç’in Gözüyle
İzmir’de 25 yaşında bir genç olarak, her gün arkadaş ortamımda yaptığım esprilerle biraz deli, biraz kafası karışık bir insan olduğumun farkındayım. Her konuda düşünür, sorgularım ama bir o kadar da saçmalamaktan geri durmam. Tabii, bu özelliklerim bazen işin içinde oluyorum, bazen de sadece gözlemci kalıyorum. Ama şu var: İnsanlar her zaman eğlenmeye ihtiyaç duyar. Hem bu yazıyı yazarken de aslında biraz eğlenmeye ihtiyaç duyuyorum. Peki, neden? Çünkü konu biraz karmaşık; Hangi davalar İstinaf’a gitmez?
Her Davada İstinaf Olmaz
Öncelikle, İstinaf’ın ne olduğunu bir hatırlayalım. Mahkemelerde bir karar verilmiş, ama taraflardan biri (ya da birden fazlası) bu kararı beğenmemişse, “benim davam burada bitmedi” diye düşünerek İstinaf Mahkemesi’ne başvurur. Ama her dava İstinaf’a gitmez. Yani, örneğin evin içindeki tartışmalara mahkeme karar vermez! Sadece ciddi ve belirli konular İstinaf’a gider. Ama tabii ki her dava ciddiyetle alakalı değil, değil mi?
“Abi, Bunu İstinaf’a Gönderir Misiniz?”
Bir gün arkadaşım Ahmet’le kafede oturuyoruz. Benim kafamda sürekli mahkeme sahneleri var. Ahmet, sürekli olarak şaka yaparak, “Abi, bana 50 TL borç verdin, niye vermedin, mahkemeye veriyorum!” dedi. Ben de, “Ahmet, evet, evet, ama bu borç davası İstinaf’a gitmez, İstinaf Mahkemesi öyle küçük şeylerle uğraşmaz.” dedim.
Tabii ki Ahmet’in gözleri büyüdü. “Ya, abi, ne diyorsun? Yani borçlarımı almam için bayağı yasal süreçleri geçmem gerekecek mi?” dedikten sonra kendini bir an durdurdu. İşte tam bu noktada işin komik kısmı devreye girdi. “Ya, ben sana şaka yapıyorum, arkadaşım, git İcra’ya başvur, İstinaf falan hikâye.”
Aslında, Ahmet’le bu tarz sohbetler yaparken, ne kadar da gerçekçi olsak da, bazen gerçeklikten sapıyoruz. İşin ilginç yanı, gerçekten de borç davaları gibi küçük ama kişisel meseleler genelde İstinaf Mahkemesi’ne gitmiyor. Çünkü yasal olarak, temyiz ya da İstinaf’a başvurmak için çok ciddi, önemli davaların olması gerekiyor. Ahmet, küçük bir miktarda borç parasını benden almak için değil, aslında komik bir durum yaratmak için girmedi İstinaf’a, çünkü bir borç davası ve ona bağlı olan kararlar bu tür mahkemelere taşınmaz.
İstinaf’a Gitmeyen Davalar: Detaylı Bir Liste
Hayal edin, çok büyük bir dava, herkesin etrafında konuştuğu bir mesele. Ama buna rağmen, bazen İstinaf Mahkemesi için bir dava “yetersiz” olabilir. İşte o davalar:
1. Aile Davaları:
Aile içi meseleler (boşanma, nafaka, çocuk velayeti vs.) kimi zaman öyle bir hâle gelir ki, her şey birbirine karışır. Ama İstinaf Mahkemesi, sadece en büyük, en kapsamlı davalarla ilgilenir. Aile içi her tartışma, her “ben sana demiştim” durumu, maalesef İstinaf’a gitmez.
Mesela, bu yazıda, o “aile içi” dramayı anlatacağım. Şöyle bir sahne düşünün:
Aile Davası – Gerçekçi Diyalog:
Anne: “Oğlum, bak bu gece yemeği sana göre hazırladım, ama sen yine beğenmedin!”
Baba: “Bir dakika! O kadar uğraştım ama sana göre olmamış!”
Oğul (bunu duymaz): “Bunu İstinaf’a mı göndersek, yoksa daha mı ilerleyelim?”
Gerçekten de, aile meseleleri normalde yargıya yansımadan, kimin daha fazla konuştuğu veya kim haklı sorularına takılmadan çözüme ulaşmalı.
2. Küçük Suçlar:
“Yolda yürürken telefonunu çaldılar!” diyen birini düşünün. Çok ciddi bir suç değil gibi görünüyor ama bu kişi davasını İstinaf’a taşımaya karar verdi.
İstinaf Mahkemesi’ne Başvuru – Farkında Olmadan:
Davacı: “Telefonumu çaldılar, hırsızlık davası açıyorum, mahkemeye başvuruyorum!”
İstinaf Mahkemesi: “Bunun için dava süreci yeterli değil.”
Davacı: “Peki, ne yapmalıyım?”
İstinaf Mahkemesi: “Evet, önce şikayetini bir 155’e yap, sonrası hızla çözüme kavuşur.”
Gerçekten de, her küçük suç yargıya taşınmaz. İstinaf Mahkemesi ciddi, büyük suçlarla ilgilenir.
3. İçki Yasaklarına İtirazlar:
İzmir’de, bazen eğlenmek için akşamları sahilde bir yere gitmek, arkadaşlarla bir araya gelmek harika olur. Ama bazen de sahil kenarında içki yasağını ihlal etmek sizi zor duruma sokar. Bir de düşünün, mahkemeye çıkıyorsunuz:
Davacı: “Yasağa uymadım ama İstinaf’a başvurmak istiyorum!”
İstinaf Mahkemesi: “Dur, bir dakika! Bizim ilgileneceğimiz şeyler başka. Senin olayın çok küçük bir mesele. Yine de belki bir ceza alırsın.”
İçki yasağı gibi basit bir meselede İstinaf’a başvurmak gerçekten gereksizdir.
İstinaf’a Gitmek Yerine Pratik Çözümler
Yazıyı okurken fark ettiniz mi? Bazı davalar, gerçekten de İstinaf’a gitmez çünkü küçük meselelerdir. Ama bu tür davalar için de pratik çözümler var. İşte küçük bir öneri:
Öneri: “Yok, gerçekten de İstinaf’a gitmek yerine, belki biraz daha sakinleşip komşu ile konuşmalıyım. Hatta, belki iyi bir çayla tartışmayı çözebilirim.”
Çünkü bazen davalar, düşünmeye değer sorunlardan daha fazlası olabilir. Bir şekilde halledilebilen konulardır.
Sonuç: İstinaf’a Gidemeyen Davalar, Yaşadığımız Hayatlar
Sonuç olarak, hayat öyle bir şey ki, bazen önümüze çıkan her sorunu mahkemeye taşımak istiyoruz. Ama her davanın İstinaf’a gitmediğini bilmek de gerekiyor. Bazen küçük meseleleri büyütmemek, tartışmaları gereksiz yere yasal süreçlere sokmamak gerekir. Ya da bazen sadece bir kahve içip, “Hadi, bu konuyu bırak” demek yeterlidir.
Yani demem o ki, her şeyin bir sınırı var ve İstinaf Mahkemesi de her şeyi kapsamayacak kadar… sıkıcı. Ama şunu unutmayın: Eğer borcunuz varsa, İstinaf’a başvurmanıza gerek yok, sadece İcra’yı arayın!